نحوه عمل کرد آسانسور [ویرایش]

اما حرکت آسانسور بوسیله موتوری است که معمولاً در بالای چاهک آسانسور نصب گردیده. بر روی فلکه این موتور سیم به اصبلاح بکسلی (رشته‌های به هم پیچیده فلزی) وجود دارد که از یک سمت به کابین آسانسور و از سمت دیگر به وزنه‌های آسانسور که درون فرمی به نام فرم وزنه قرار دارند متصل است.

وزن این وزنه‌ها به اندازه وزن کابین به علاوه نصف وزن ظرفیت کابین است. وزن هر نفر در استاندارد آسانسور ۷۵ کیلوگرم است. دلیل قرار دادن وزنه در سیستم آسانسور کمک به بالا بردن آسانسور است در غیر اینصورت برای این کار باید موتورهای بسیار قوی با کیلووات بالا استفاده کرد. پس با این کار توان موتور مورد استفاده کاهش می‌یابد.

طبیعی است که این وزنه در پایین آمدن آسانسور مزاحمت ایجاد می‌کند. اما چون هر جسم بدون دخالت به پایین سقوط می‌کند پس استفاده از وزنه مانعی بزرگی در حرکت آسانسور ایجاد نمی‌کند.

مدتی در آسانسورها از اینورتر استفاده می‌شود. در گذشته موتورهای آسانسور دارای دو سیم پیچ بود که باعث می‌شد آسانسور با دو سرعت تند و کند حرکت کند. سرعت تند برای حرکت اولیه و سرعت کند برای ایستادن است تا تکان هنگام ایستادن کاهش یابد.

ایراد این روش تکان شدید آسانسور در هنگام تبدیل سرعت تند به کند و کند به ایستادن است. این تبدیل به وسیله یک مجموعه رله و یا یک برد که وظیفه فرماندهی را دارد داده می‌شود و بوسیله چند کنتاکتور ولتاژ سه فاز بطورجداگانه به سیم پیچهای موتور می‌رسد.

ایراد دیگر این سیستم انرژی بالای مصرفی این سیستم آسانسور بود که به همین دلیل در حاله حاضر در شهرهای بزرگ استفاده از آن در ایران ممنوع شده‌است. دلیل بالا بودن مصرف ولتاژی مستقیمی است که در هنگام حرکت آسانسور به موتور می‌رسد. چون برق بدون هیچ واسطه‌ای به موتور می‌رسد.

اما در آسانسورهای اینورتر دار، اینور و یا درایو رابط بین برق شهر و موتور آسانسور است. درایو با تغییر فرکانس نمودار حرکتی منظمی از شروع تا انتها و ایستادن آسانسور ایجاد می‌کند که جز در استفاده با بار کامل از آسانسور مصرف آن باندازه آسانسور دوسرعته نیست. پس در این حالت به جز کاهش مصرف انرژی که کاملا محسوس می‌باشد حرکت آسانسور بر اساس نمودار حرکتی بسیار روان است. در این سیستم از موتوری با یک سیم پیچ و یا تک سرعته استفاده می‌شود.

آسانسورها را از نطر نوع کارکرد به دو دسته کششی و هیدرولیکی تقسیم می‌شوند. آسانسورهای کششی به وسیله موتور سیم بکسل و وزنه تعادل و آسانسورهای هیدرولیک با موتور الکتریکی فشار روغن و لوله‌های استوانه ای(در نقش جک)کار می‌کنند.

آسانسورهای کششی بوسیله کشش سیم بکسل بین کابین و فریم وزنه کار می‌کند. بر روی فلکه موتور بر اساس وزن کابین تعدادی سیم بکسل قرار دارد که این سیم بکسلها از یک طرف به کابین متصلند و از سمت دیگر به فریم وزنه. در داخل فریم وزنه به اندازه وزن کابین باضافه نصف ظرفیت کابین وزنه وجود دارد. یعنی اگر ظرفیت کابین مثلا ۹۰۰ کیلوگرم باشد(یعنی آسانسور نفربر ۱۲ نفره چون استاندارد وزن هر نفر در صنعت آسانسور ۷۵ کیلو گرم است)باندازه ۴۵۰ کیلوگرم باضافه وزن کابین در فریم وزنه, وزنه وجود دارد. با کمک این وزنه آسانسور در حرکت رو به بالا نیاز به قدرت کمتری دارد و می‌توان از موتوری با توان پایین تر استفاده کرد.

اما این وزنه‌ها مانعی در حرکت رو به پایین است. اما با توجه به اینکه جسم در حرکت به پایین به دلیل گرانش نیاز به نیرویی ندارد استفاده از وزنه مانعی جهت حرکت آسانسور محسوب نمی‌شود.

آسانسورها در گذشته نه چندان دور بوسیله تابلوهای بزرگ رله‌ای فرماندهی می‌شدند. فرمان از این تابلوها به موتورهای به اصطلاح دوسرعته می‌رسید. این موتورها بوسیله دو سیم پیچی که داشتند قادر بودند با دو سرعت حرکت کنند. به این سرعت‌ها در صنعت آسانسور سرعت تند(High) و کند(Low) گفته می‌شد. آسانسور با سرعت تند حرکت می‌کرد و برای ایستادن در سطح طبقات و کاهش تکان زمان ایستادن با تغییر به سرعت کند و طی مسیر کوتاهی با این سرعت می‌ایستاد.

ایراد بزرگ این سیستم تکان در سه زمان در حرکت است. تکان در هنگام راه افتادن, تغییر سرعت به دور کند و ایستادن است. ایراد دیگر مصرف بالای برق در این سیستم بدلیل اتصال مستقیم برق سه فاز به موتور جهت حرکت است. ضمنا ابعاد این تابلوها بسیار بزرگ و سیستم آن بسیار پیچیده بود و رفع خرابی آن به زمان و مهارت بسیاری نیاز داشت.

ایراد دیگر این سیستم متغیر بودن سطح کابین با طبقات با بارهای متفاوت بود چون بدلیل عدم اطلاع موتور از وزن کابین(پر یا خالی بودن آن)همیشه نیروی یکسانی به موتور وارد می‌شد. ایراد بزرگ دیگر این سیستم آسیبهایی بود که موتور بدلیل اتصال ناگهانی ولتاژ وارد می‌شد و باعث کاهش عمرمفید آن می‌شد. همین شوک باعث صدای ناهنجاری در چاهک می‌شد که در ساختمانهای مسکونی باعث آزار ساکنین می‌شد. ضمنا این شوک در هنگام استارت آسانسور با کاهش ولتاژ ناگهانی می‌شود که نه تنها برای آسانسور بلکه برای سایر وسایل برقی مضر است. هرچند از این آسانسورها دیگر نصب نمی‌شود اما تعداد قابل توجهی از این آانسورهای قدیمی در کشور ما در حال کارکردن هستند.

اما برای رفع اشکالات این تابلوهای رله‌ای بتدریج تابلوهای میکروپروسسری وارد بازار شد. که در آن آی سی‌ها و میکروها جایگزین رله‌ها شدند و با زبانهای مختلف برنامه نویسی برنامه ریزی می‌شدند تا حجم تابلوها کوچکتر شود و تعمیرات و رفع خرابی آن توسط افراد متخصص تر اما با راحتی بیشتری انجام شود.

این نوع تابلو که به تابلوی دوسرعته معروف است تمام ایرادات تابلوهای رله‌ای را جز ابعاد بزرک و پیچیدگی تابلو داراست. نصب این تابلو همچنان متاسفانه در کشور ادامه دارد با اینکه بدلیل تاثیرات مخرب بر ولتاژ و مصرف بالا در شهرهای بزرگ کشور ممنوع شده‌است. اما در ساختمانهایی که نیاز به پایان کارندارند و یا در تعمیرات اسانسورهای قدیمی همچنان توسط سودجویان بدلیل قیمت پایین تر آن نسبت به تابلوهای جدید پیشنهاد می‌شود. امروزه آسانسورهای هیدرولیکی نیز جای خود را در بین کاربران خانگی باز کرده اند که از محاسن این نوع آسانسورها میتوان به نرمی حرکت در استارت اولیه و ایستادن آسانسور در طبقه و همچنین leveling دقیق آن اشاره نمود اما از محدودیتهای استفاده از این نوع آسانسورها میتوان به محدودیت در ارتفاع آنها نام برد به این ترتیب که حداکثر میتوان برای ساختمانهایی با ارتفاع 22متر یا 6طبقه اشاره کرد همچنین با توجه به اینکه نصب درایو یا همان اینورتر در تابلوهای هیدرولیک گرانتر از آسانسورهای کششی میباشد لذا از تابلوهای بدون اینورتر در این نوع آسانسور استفاده میشود که با وضع موجود در کشور ایران هزینه برق بسیار بالایی را بر دوش کاربران این نوع آسانسور ها میگذارد.

آسانسور وسیله ای است الکترو مکانیکی، در ابتدای اختراع آسانسور به شکل امروزی، بیشتر قطعات و لوازم آسانسور ها مکانیکی و الکتریکی بود ولی با پیشرفت علوم در حوزه الکترونیک و نیمه هادی ها و همچنین ورود حوزه علوم هوش مصنوعی به صنعت این وسله نیز تکامل یافت و به عنوان یک وسیله کاملا کاربردی با حوزه سطح دسترسی کاملا گسترده در بین جوامع شهری قرار گرفت. در طراحی آسانسور علومی همچون مکانیک، برق و الکترونیک، معماری و صنایع مورد استفاده است . به همین علت هیچگاه یک متخصص به تنهایی قادر نخواهد بود که یک اسانسور را به تنهایی و با تکیه بر یکی از شاخه های علوم طراحی نماید.تا قبل از دهه 1990، عمده اموزش ها در این صنعت بصورت اموزش های محدود و استاد شاگردی و صرفا در کارخانجات بزرگ آسانسور سازی معمول بود . به همین سبب آموزش در این صنعت محدود و پنهان بود . برای اولین بار در سال 1995 اتحادیه آسانسور و پله برقی انگلستان LEIA با همکاری پروفسور یانوفسکی و پروفسور جینا بارنی اقدام به برگزاری دوره های آموزشی کوتاه مدت ماژولاری در انگلستان نمود که بیشتر مورد استفاده نصابان و متخصین این کشور بود . در ادامه این اتحادیه با همکاری دانشگاه نورث همپتون انگلستان دوره های دانشگاهی این رشته را در مقطع کاردانی و کارشناسی آغاز نمود . اولین دوره این مقاطع در سال 1998 در نورث همپتون انگلستان با هدایت دکتر جانات آدامز، پروفسور برایان واتز، دکتر استفان کازمارسیزیک که از اعضای هیئت علمی دانشکده مهندسی مکانیک و علوم کاربردی بودند آغاز شد . از سال 2000 به بعد مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی تحت عنوان elevator and escalator engineering آغاز گشت .

برگرفته شده از : ویکی پدیا